20% hogere nettarieven. Maar weet je waar je energiekosten écht vandaan komen?

De energierekening van bedrijven wordt niet alleen hoger. Hij wordt ook steeds moeilijker te sturen.

De Autoriteit Consument & Markt verwacht dat huishoudens en bedrijven met een aansluiting op de regionale netten in 2027 gemiddeld circa 20% meer gaan betalen voor het transport van elektriciteit en gas. Ook grote bedrijven die rechtstreeks zijn aangesloten op het hoogspanningsnet van TenneT krijgen naar verwachting met een vergelijkbare stijging te maken.

Daar zit een duidelijke reden achter. Het Nederlandse elektriciteitsnet moet in hoog tempo worden uitgebreid en versterkt. De ACM spreekt over ongeveer €235 miljard aan investeringen in de komende vijftien jaar.

Tegelijkertijd kwam de ACM deze week met een ogenschijnlijk heel ander bericht: ruim 300.000 huishoudens en kleine bedrijven hebben waarschijnlijk een zwaardere elektriciteitsaansluiting dan zij op basis van hun verbruik nodig hebben.

Dat onderzoek gaat over kleine aansluitingen. Maar de onderliggende vraag is voor grotere energiegebruikers misschien nog belangrijker:

Past wat je contracteert, verbruikt en investeert eigenlijk nog bij elkaar?

Energie is al lang niet meer alleen volume × prijs

Bij een industriële energiegebruiker wordt de uiteindelijke economische uitkomst door steeds meer factoren tegelijk bepaald.

Denk aan:

• hoeveel elektriciteit je gebruikt;
• wanneer je die elektriciteit gebruikt;
• je maand- en kwartierpieken;
• gecontracteerde en beschikbare netcapaciteit;
• de structuur van je energiecontract;
• eigen opwek zoals zonnepanelen;
• flexibiliteit in processen;
• batterijen en andere assets;
• belastingen, certificaten en netcomponenten.

En juist die factoren beïnvloeden elkaar.

Een batterij kan bijvoorbeeld energiekosten verlagen, maar tegelijkertijd een hogere maandpiek veroorzaken. Extra zonnepanelen kunnen het jaarlijkse importvolume verlagen, terwijl hun marktwaarde juist onder druk komt te staan wanneer steeds meer zonnestroom op dezelfde uren wordt geproduceerd.

Een lagere piek kan waardevol zijn, maar alleen als de kostenstructuur van de aansluiting daar daadwerkelijk gevoelig voor is.

Daarom is één los kengetal zelden genoeg.

De energierekening vertelt maar een deel van het verhaal

In veel bedrijven zit de benodigde informatie bovendien verspreid over verschillende systemen.

Meetdata komt van het meetbedrijf. Contractvoorwaarden zitten bij de leverancier. Aansluitgegevens komen van de netbeheerder. Assetinformatie staat in technische documentatie. Investeringsplannen leven in Excel-sheets of bij verschillende projectteams.

Daardoor is een ogenschijnlijk eenvoudige vraag vaak verrassend lastig te beantwoorden:

Waar betalen we nu eigenlijk voor - en welk deel daarvan kunnen we beïnvloeden?

Dat is precies het probleem waarvoor ik PROTAR ben gestart.

Van energierekening naar één beslismodel

PROTAR brengt meetdata, aansluitingen, contracten, marktdata en energie-assets samen in één analyseerbaar model van een locatie.

De eerste stap is begrijpen wat er vandaag gebeurt:

• hoeveel energie wordt gebruikt en opgewekt;
• waar de grootste pieken zitten;
• welke kostencomponenten materieel zijn;
• hoe de aansluiting wordt benut;
• hoe bestaande assets presteren;
• en hoe het verbruiks- en opwekprofiel samenvalt met de energiemarkt.

Vervolgens kunnen alternatieven op dezelfde basis worden doorgerekend.

Wat gebeurt er bijvoorbeeld als je:

• extra zonnepanelen plaatst;
• het vermogen of de capaciteit van een batterij verandert;
• processen verschuift;
• een importlimiet wilt respecteren;
• elektrificeert;
• of fysieke assets en contractstructuur anders combineert?

Het doel is daarbij niet om één technologie automatisch als 'de beste oplossing' aan te wijzen.

Het doel is zichtbaar maken welke keuze onder welke aannames waarde creëert, welke trade-offs daarbij ontstaan en welke informatie nog ontbreekt voordat je een investeringsbesluit neemt.

Een voorbeeld: van totale kosten naar de echte kostendrijvers

De afbeelding bij dit artikel is een voorbeeld uit de huidige PROTAR-demo.

In plaats van alleen één totaalbedrag te tonen, wordt de energierekening opgesplitst in onderliggende kostendrijvers zoals wholesale elektriciteit, leverancier, netkosten, belastingen en overige componenten.

Vervolgens kan bijvoorbeeld het netwerkdeel verder worden uitgesplitst naar vaste transportkosten, gecontracteerde capaciteit en kosten die samenhangen met maandpieken.

Dat onderscheid is belangrijk.

Als netkosten stijgen, betekent dat namelijk niet automatisch dat de enige oplossing is om minder energie te gebruiken.

Misschien is het daadwerkelijke probleem:

• een hoge maandpiek;
• te veel of juist te weinig gecontracteerde capaciteit;
• een slechte timing van flexibel verbruik;
• een mismatch tussen PV-productie en de load;
• een batterijstrategie die wel energie bespaart maar nieuwe pieken creëert;
• of een contract dat niet meer goed past bij het fysieke profiel.

Pas wanneer die onderdelen in samenhang worden bekeken, kun je bepalen welke ingreep werkelijk relevant is.

Meer verantwoordelijkheid vraagt om meer inzicht

De beweging in de energiemarkt lijkt mij vrij duidelijk.

Bedrijven krijgen steeds meer verantwoordelijkheid voor de manier waarop zij capaciteit gebruiken, produceren, flexibiliteit inzetten en investeringen plannen.

Tegelijk worden de financiële gevolgen van verkeerde keuzes groter.

Een energiesysteem dat vijf jaar geleden logisch was, hoeft daarom vandaag niet meer economisch optimaal te zijn.

En een investering die op zichzelf aantrekkelijk lijkt, kan in combinatie met de rest van de locatie heel anders uitpakken.

De vraag is dus niet alleen hoeveel energie je gebruikt, maar hoe het complete systeem van verbruik, aansluiting, contract en assets samenwerkt.

Herken je dit binnen je eigen organisatie, of ken je een bedrijf waarvoor dit relevant kan zijn?

Neem dan contact op met PROTAR of stuur mij rechtstreeks een bericht.

---

Bronnen: Autoriteit Consument & Markt - prognose transporttarieven 2027 en onderzoek naar mogelijk te zware kleinverbruikaansluitingen. https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-huishoudens-betalen-2027-gemiddeld-jaar-eur89-meer-voor-transport-elektriciteit-en-eur52-meer-voor-gastransport - https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-ruim-300000-huishoudens-en-bedrijven-kunnen-geld-besparen-met-kleinere-aansluiting-stroomnet

Afbeelding: Voorbeeld uit PROTAR. De locatie is geanonimiseerd en de commerciële contractaannames in deze demo zijn gesynthetiseerd op marktgemiddelden.